Alle sessies

Begrippen

Alle begrippen uit After Hours op één plek. Typ om te zoeken; de link brengt je naar het hoofdstuk.

AACM: Vereniging van musici uit Chicago (1965) die zelf concerten, les en nieuwe muziek organiseerde.
Acid jazz: Londense stroming rond 1990 die soul jazz en funk met clubcultuur verbond.
Afrofuturisme: Verbinding van toekomst, ruimtevaart en Afrikaanse geschiedenis, zoals bij Sun Ra.
Akkoordenschema: Vaste reeks akkoorden onder een stuk, waarover in de bebop werd geïmproviseerd.
Bebop: Moderne jazz uit de jaren veertig: snelle tempo's, rijke akkoorden, kleine combo's.
Blue notes: Iets verlaagde tonen, vooral de terts en septiem, tussen majeur en mineur in.
Brassband: Fanfare uit New Orleans die speelt bij optochten, feesten en begrafenissen.
Break: Korte stilte van de band die door één instrument wordt opgevuld.
Call-and-response: Vraag en antwoord tussen een voorzanger of solist en een groep.
Canon: Vaste reeks meesterwerken en grote namen die als kern van een kunstvorm gelden.
Catacombe-periode: De jaren van 1949 tot halverwege de jaren vijftig, toen jazz in Polen alleen in het geheim kon klinken.
Chorus: Eén keer de volledige vorm van een stuk, de eenheid waarin een solo wordt geteld.
Cluster: Tros van naast elkaar liggende tonen die tegelijk worden aangeslagen.
Collectieve improvisatie: Kornet, klarinet en trombone improviseren tegelijk, elk met een eigen rol.
Collectieve improvisatie: Alle musici improviseren tegelijk in plaats van om de beurt.
Coltrane changes: Akkoordenschema dat snel wisselt tussen toonsoorten die een grote terts uit elkaar liggen.
Cubop: Mengvorm van bebop en Afro-Cubaanse muziek in het New York van de jaren veertig.
Cutting session: Jamsessie als wedstrijd, waarin solisten elkaar proberen te overtreffen.
Dilla-feel: Wiegend, net naast de tel geplaatst ritme, naar de beats van producer J Dilla.
Drone: Toon die een heel stuk door blijft klinken, zoals die van de Indiase tanpura.
Dub: Jamaicaanse studiotechniek met wegvallende instrumenten en veel echo.
Ethio-jazz: Mulatu Astatkes mengeling van jazz, latin en funk met Ethiopische toonladders.
Free jazz: Jazz waarin vaste afspraken over akkoorden, vorm, maat en tempo worden losgelaten.
Fusion: Samensmelting van jazz met rock en funk, met elektrische instrumenten.
Gitaarsynthesizer: Gitaar die een synthesizer aanstuurt, zodat de gitarist andere klanken kan spelen.
Growl: Rauwe, grommende toon op trompet of trombone, vaak met een plunjerdemper.
Guajeo: Herhaald ritmisch figuur van piano of blazers in Cubaanse muziek, passend op de clave.
Gypsy jazz: Swing in de traditie van Django Reinhardt, met solo- en ritmegitaar en contrabas.
Hard bop: Bop met meer blues, gospel en rhythm-and-blues, vanaf het midden van de jaren vijftig.
Harmolodics: Ornette Colemans opvatting waarin harmonie, melodie en beweging even belangrijk zijn.
Head arrangement: Arrangement dat musici onderling afspreken en uit het hoofd spelen.
Instant composing: Mengelbergs idee van improvisatie als componeren op het moment zelf.
Jamsessie: Onvoorbereid samenspel van musici, vaak na sluitingstijd in een club.
Jazz kissa: Japans café waar je komt om, vaak in stilte, naar jazzplaten te luisteren.
Jazzfunk: Jazz op een doorlopende funkgroove, met synthesizers en elektrische piano.
Jazzrap: Hiphop gebouwd op jazzsamples of met jazzmusici, zoals A Tribe Called Quest en Guru.
La pompe: Korte, stevige akkoordslagen op alle vier de tellen in de gypsy jazz.
Lofi hiphop: Trage, jazzy beats met plaatgeruis, bedoeld als achtergrond om bij te studeren.
Loop: Kort stuk muziek dat zonder einde wordt herhaald, de basis van veel hiphop en nu jazz.
M-Base: Kring van musici rond Steve Coleman in Brooklyn die nieuwe ritmische structuren zocht.
Marabi: Muziek uit de townships van Johannesburg op een korte, herhaalde akkoordenreeks.
Modus: Toonladder met een eigen kleur, zoals de dorische, als basis voor improvisatie.
Neotraditionalisme: Terugkeer naar de akoestische jazz van swing, blues en bebop, als reactie op fusion en free jazz.
Nonet: Groep van negen musici, zoals de band van Miles Davis voor Birth of the Cool.
Nu jazz: Mengvorm van jazz en elektronische dansmuziek, met samples, beats en live instrumenten.
Ostinato: Kort motief dat steeds wordt herhaald, zoals de baslijn van A Love Supreme.
Ostinato: Kort muzikaal patroon dat steeds wordt herhaald, vaak als basis van een stuk.
Postproductie: Het achteraf knippen en bewerken van opnamen, zoals bij In a Silent Way.
Radioformat: Vaste soort muziek die een zender voor een vast publiek draait, zoals quiet storm of smooth jazz.
Ragtime: Uitgeschreven pianomuziek met een gesyncopeerde melodie boven een regelmatige linkerhand.
Rare groove: Zeldzame funk- en soulplaten uit de jaren zeventig, opnieuw gedraaid in Londense clubs.
Riff: Kort, herhaald ritmisch motief, als thema of achter een solist.
Riff: Kort, herhaald melodisch figuur dat een blazersgroep achter een solist speelt.
Sampler: Apparaat dat een stukje geluid opneemt en in elk ritme en op elke toonhoogte kan afspelen.
Scat: Zingen op klanken zonder betekenis, als een blaasinstrument.
Scat: Vocale improvisatie met lettergrepen zonder betekenis, zoals een blazer zou spelen.
Scratchen: Een plaat met de hand heen en weer bewegen onder de naald, een techniek uit de hiphop.
Second line: De dansende menigte die achter een brassband aan loopt.
Sectie: Groep gelijke instrumenten in een bigband: trompetten, trombones, saxofoons of ritme.
Shell voicing: Uitgedund akkoord van twee of drie tonen, meestal grondtoon met terts of septiem.
Spiritual jazz: Jazz gericht op geloof en meditatie, met lange modale stukken en instrumenten uit Afrika en Azië.
Stride: Harlemse pianostijl waarin de linkerhand springt tussen basnoot en akkoord.
Swing: Ritmisch gevoel van voortdurende beweging, met ongelijk verdeelde achtsten; ook de naam van de bigbandperiode 1935-1945.
Syncope: Accent dat tussen de tellen valt in plaats van erop.
Thematische improvisatie: Improviseren door een motief uit het thema steeds te veranderen en uit te werken.
Third stream: Schullers term (1957) voor muziek die jazz en Europese concertmuziek verbindt.
Tsuzumi: Japanse handtrom uit het nō-theater, te horen in Kogun van Toshiko Akiyoshi.
Twaalfmatenblues: Bluesvorm van twaalf maten op drie akkoorden, vaak met een tekst in AAB-vorm.
Unisono: Twee of meer instrumenten spelen precies dezelfde melodie tegelijk.
Vocoder: Apparaat dat een stem laat klinken als een synthesizer.
Vraag en antwoord: Een frase van de ene stem wordt beantwoord door een andere, zoals in de kerk.
Vrije improvisatie: Samen improviseren zonder vooraf afgesproken thema, akkoorden of tempo.
Vrije improvisatie: Improvisatie zonder thema of stijl, zoals in de Europese improvisatie vanaf eind jaren zestig.
Young Lions: Jonge musici die in de jaren tachtig in pak akoestische jazz speelden, rond Wynton Marsalis.