Een dominee, een café en een camera
Anton Corbijn werd in 1955 geboren in Strijen, een dorp in de Hoeksche Waard. Zijn vader was predikant in de Nederlandse Hervormde Kerk, en het gezin verhuisde naar Hoogland en in 1972 naar Groningen. Corbijn zelf was zeventien toen hij foto's van een bandje opstuurde naar een plaatselijk blad, dat ze plaatste. Toen hij eenmaal wist dat dat kon, begon hij op kleedkamerdeuren te kloppen.
Rond 1975 zag hij in een café in Groningen Herman Brood optreden. Hij fotografeerde Brood en zijn Wild Romance, en beiden kregen er bekendheid door. Hun samenwerking duurde tot Broods dood in 2001.
Foto: Suyk, Koen / Anefo · CC0Maar Corbijns oren stonden op Engeland. Wat daar gebeurde, voelde voor hem als iets wat er echt toe deed. In november 1979 reisde hij naar Londen, vooral om Joy Division te zien. Binnen twee weken stond hij met de band bij elkaar. Hij sprak nauwelijks Engels en kende de stad niet, dus stelde hij de dichtstbijzijnde metrohalte voor, Lancaster Gate, vlak bij zijn huis. Daar maakte hij zijn foto's, in een gewoon metrostation, zonder decor.
Die foto's wilde eerst geen blad hebben. Pas na de dood van Ian Curtis, in mei 1980, kwamen ze in de NME en werden ze het beeld dat de band voor altijd zou vertegenwoordigen. Een kleine waarschuwing hoort hierbij: de beroemde foto van Joy Division in de sneeuw, op een brug in Manchester, is niet van Corbijn maar van Kevin Cummins. Het is een veelgemaakte verwarring. Corbijn kreeg zijn Joy Division pas in Londen te zien, en in zijn eigen beeld staat geen sneeuw maar beton.
Disorder, de eerste track van Unknown Pleasures, een plaat uit 1979. Een drummer die als een machine klinkt en een zanger die verderop lijkt te staan: precies het soort muziek waarvoor Corbijn naar Londen kwam.
Vanaf 1980 werd hij de vaste fotograaf van de NME, tot 1985. Krantenpapier was slecht papier voor foto's, en dus maakte hij van die beperking een stijl. Zwart-wit, veel schaduw, grove korrel, mensen die buiten staan en liever ergens anders zouden zijn.
De woestijn
In december 1986 stapte U2 samen met Corbijn en ontwerper Steve Averill in een bus. Ze reden een paar dagen door de Mojavewoestijn: via Bodie, een spookstad, naar een motel in Twentynine Palms, Death Valley Junction en Zabriskie Point. Corbijn had voor de gelegenheid een panoramacamera gehuurd en had er nog nooit mee gewerkt. Hij wist niet goed hoe je hem scherpstelt en koos de achtergrond. De bandleden bleven daardoor een tikje onscherp.
Het is een gelukkig ongelukje geworden. U2 staat als vier kleine figuren voor een enorm landschap, zonder pose en zonder rocksterrengebaren. Het beeld zou de voorkant worden van The Joshua Tree, uit maart 1987.
Foto: Tuxyso · CC BY-SA 3.0De boom die de plaat zijn naam gaf, werd gevonden langs Route 190 bij het plaatsje Darwin. U2 fotografeerde hem ongeveer twintig minuten lang. Veel mensen denken dat het in Joshua Tree National Park was, maar dat park ligt meer dan driehonderd kilometer verderop. De boom viel rond het jaar 2000 om. Het hoesontwerp zelf kwam van Averill, maar de foto's waren van Corbijn.
Foto: hoesontwerp, zie de bronpagina · afbeelding van Apple Music, getoond als citaat bij de bespreking
Where the Streets Have No Name, de openingstrack van The Joshua Tree. Een gitaarlijn die langzaam als een horizon opkomt, nog voordat er een stem te horen is.
De vierde man
Zijn langste samenwerking is die met Depeche Mode. In 1986 draaide hij voor hen de clip van A Question of Time, in strak zwart-wit, met een motorrijder, een baby en een bandje op een podium. Daarna ging hij niet meer weg. Hij regisseerde meer dan twintig clips voor ze, ontwierp sinds 1993 hun live-decors en maakte vanaf Violator in 1990 bijna alle hoezen.
Violator heeft een bijna lege voorkant: een rode roos op een zwarte achtergrond. De plaat kwam uit op 19 maart 1990. Voor de single Enjoy the Silence maakte Corbijn een clip waarin zanger Dave Gahan als koning met een strandstoel door de Alpen, over het strand in Portugal en langs een kasteel in Schotland loopt. Een koning die alleen maar wil zitten.
Foto: hoesontwerp, zie de bronpagina · afbeelding van Apple Music, getoond als citaat bij de besprekingDrie jaar later, op Songs of Faith and Devotion, werd de band ruiger en Corbijn ook. De plaat kwam in 1993 uit, en stond in zowel Engeland als Amerika op nummer één. Corbijn maakte de foto's en de hoes, regisseerde bijna alle clips en bedacht het decor van de tour die erop volgde.
Foto: hoesontwerp, zie de bronpagina · afbeelding van Apple Music, getoond als citaat bij de bespreking
I Feel You, de eerste single van de plaat, met een rauwe gitaarriff op een stampend ritme. Een popgroep die opeens als een rockband klinkt.
De mens achter het beeld
Dezelfde man fotografeerde David Bowie en Tom Waits. Voor Nick Cave regisseerde hij in 1992 de clip van Straight to You. Altijd gaat hij naar de mensen toe in plaats van ze naar een studio te laten komen. Zijn eigen angst als portretfotograaf is dat hij een idee fotografeert en geen mens.
Wat zijn beelden gemeen hebben, is eerlijkheid. Het licht is schaars, de korrel blijft staan en de muzikant kijkt zelden vrolijk. Bij hem is een popster geen beroemdheid maar iemand die toevallig ook muziek maakt, en daar kun je naar kijken zonder dat het je iets probeert te verkopen.
In 2007 sloot hij zijn eigen cirkel. Hij regisseerde Control, zijn eerste speelfilm, over het leven van Ian Curtis. Het was de band waarvoor hij ooit naar Londen was verhuisd. De film ging in mei 2007 in Cannes in première en is in zwart-wit afgedrukt, net als zijn oude foto's. Daarna volgden films met George Clooney en met Philip Seymour Hoffman, maar zijn blik veranderde niet.
Foto: Elena Ternovaja · CC BY-SA 4.0