SoR Magazine #1 · Koude Oorlog · verhaal 5 van 5
We Didn't Start the Fire
Veertig jaar Koude Oorlog in vier minuten: Billy Joel zette in 1989 ongeveer 119 namen en gebeurtenissen achter elkaar. Wat zit er achter Spoetnik, Panmunjom en de Rosenbergs?
← Vorig verhaal: Nederpop in de Koude Oorlog
Foto: NSSDC, NASA[1] · Public domainEen lijst als lied
In 1989 werd Billy Joel veertig. In een opnamestudio sprak hij een jongen van 21, een vriend van Sean Lennon, de zoon van John. Het was een vreselijke tijd om jong te zijn, zei de jongen. Joel antwoordde dat hij er op die leeftijd net zo over dacht: hij had de oorlog in Vietnam gehad, drugs en de strijd voor burgerrechten. Maar in de jaren vijftig was er toch niets gebeurd, zei de jongen. Joel noemde de Koreaanse Oorlog en de Suezcrisis. En toen dacht hij: daar zit een lied in.
Het werd een lijst. Joel schreef eerst de tekst en pas daarna de muziek, de enige keer in zijn carrière dat hij het zo deed. In vier minuten noemt hij ongeveer 119 namen, gebeurtenissen en dingen, van 1949, het jaar waarin hij werd geboren, tot 1989. Ze staan ongeveer op volgorde: elk couplet is een stukje van zijn leven. Het refrein zegt dat zijn generatie het vuur niet heeft aangestoken. Het brandde al, en het brandt nog steeds.
Foto: Rob Mieremet / Anefo · CC0We Didn't Start the Fire kwam uit op 18 september 1989, op het album Storm Front. In Amerika ging het naar nummer één, in Nederland naar nummer elf in de Top 40.
Een vreselijk stuk muziek.Billy Joel over zijn eigen lied
Joel zelf was er niet trots op. De melodie vond hij zo eentonig als een tandartsboor. Maar als geschiedenisles werkt het lied verrassend goed. Het wordt dan ook veel gebruikt in de klas: elke naam is een opdracht om op te zoeken.
Luister naar het tempo: de namen komen als een stortvloed, alsof het nieuws niet te volgen is. Het refrein is de enige plek waar je even kunt ademhalen.
De Koude Oorlog in veertig jaar
De veertig jaar van het lied zijn precies de jaren van de Koude Oorlog. Het begint in 1949, toen de Sovjet-Unie haar eerste atoombom testte, en het eindigt in 1989, het jaar waarin de Muur viel. Tussen de filmsterren, sporters en rock-'n-rollers duiken telkens weer de grote namen van die strijd op. Hieronder een keuze, met wat erachter zit.
Tijdlijn 1949–1951
- 1949Harry Truman
De Amerikaanse president die zei dat Amerika het communisme overal zou tegenhouden. In januari 1949 werd hij opnieuw ingezworen.
- 1949Rood China
Mao Zedong riep in oktober 1949 de Volksrepubliek China uit. Het grootste land van Azië werd communistisch.
- 1950Joe McCarthy
Een Amerikaanse senator die overal communisten zag, in de regering, in het leger en in Hollywood. Wie hij beschuldigde, raakte vaak zijn baan kwijt.
- 1951De Rosenbergs
Julius en Ethel Rosenberg werden veroordeeld omdat ze geheimen over de atoombom aan de Sovjet-Unie zouden hebben doorgespeeld. In 1953 werden ze geëxecuteerd.
Tijdlijn 1951–1953
- 1951De waterstofbom
Amerika werkte aan een bom die veel sterker was dan die op Hiroshima.
Lees verder in Leven met de bom → - 1951Panmunjom
Het dorp op de grens van Noord- en Zuid-Korea waar over een einde aan de Koreaanse Oorlog werd onderhandeld. Een vrede kwam er nooit, alleen een wapenstilstand.
- 1953Stalin en Malenkov
Sovjetleider Jozef Stalin stierf in maart 1953. Georgi Malenkov volgde hem op, maar moest de macht al snel delen en verliezen.
- 1953Het Oostblok
In juni 1953 kwamen arbeiders in Oost-Duitsland in opstand. Sovjettanks sloegen de opstand neer.
Tijdlijn 1954–1957
- 1954Dien Bien Phu
Bij deze plaats in Vietnam verloor Frankrijk de beslissende slag tegen de communistische Vietminh. Het was het begin van de lange oorlog in Vietnam.
- 1956Chroesjtsjov en Boedapest
De nieuwe Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov rekende in een geheime toespraak af met Stalin. Maar toen Hongarije in hetzelfde jaar vrijheid eiste, stuurde hij tanks naar Boedapest.
- 1957Little Rock
Negen zwarte scholieren mochten een witte school niet in. Louis Armstrong weigerde daarom voor de regering op tournee te gaan.
Lees verder in Jazz als geheim wapen → - 1957Pasternak
Boris Pasternak mocht zijn roman Доктор Живаго (Doktor Zjivago) niet uitgeven in de Sovjet-Unie. Het boek verscheen in het buitenland, en in 1958 kreeg hij de Nobelprijs, die hij moest weigeren.
Tijdlijn 1957–1960
- 1957Spoetnik
De eerste kunstmaan, gelanceerd door de Sovjet-Unie. Amerika schrok: als de Sovjets een satelliet de ruimte in konden schieten, konden ze ook een raket naar Amerika sturen.
- 1959Castro
Fidel Castro nam de macht over op Cuba, vlak voor de kust van Amerika.
- 1960U-2
Een Amerikaans spionagevliegtuig werd boven de Sovjet-Unie neergeschoten. De piloot, Gary Powers, werd gevangengenomen.
Tijdlijn 1961–1979
- 1961Varkensbaai en Berlijn
Een door Amerika gesteunde invasie op Cuba mislukte. Een paar maanden later bouwde Oost-Duitsland de Muur dwars door Berlijn.
Lees verder in Rock achter het IJzeren Gordijn → - 1965Ho Chi Minh
De leider van communistisch Noord-Vietnam. In 1965 stuurde Amerika grote aantallen soldaten naar Zuid-Vietnam.
- 1979Russen in Afghanistan
In december 1979 viel de Sovjet-Unie Afghanistan binnen. De oorlog duurde bijna tien jaar.
Net te vroeg
Het lied kwam uit in september 1989. Zeven weken later viel de Muur, en twee jaar daarna bestond de Sovjet-Unie niet meer. De grootste gebeurtenis van de Koude Oorlog staat dus niet in het lied. Joel noemde dat later pech, maar een vervolg wilde hij niet schrijven. Daarvoor vond hij de melodie niet goed genoeg.
Twee jaar eerder had Joel zelf achter het gestaan. In de zomer van 1987 gaf hij zes concerten in de Sovjet-Unie, drie in Moskou en drie in Leningrad, als een van de eerste westerse rockmuzikanten. In Moskou werd hij zo boos over de schijnwerpers die op het publiek gericht stonden, dat hij zijn elektrische piano omgooide. Later noemde hij de reis het hoogtepunt van zijn leven als muzikant.
Zelf proberen
Hoe zou jouw lijst eruitzien? Kies een paar namen uit het lied die je niet kent en zoek op wat er gebeurde. Of maak je eigen couplet, met de gebeurtenissen uit de jaren dat jij leeft. Joel had gelijk: het vuur brandt nog steeds.
