Van de hoofdredacteur
Dit is het eerste nummer van SoR Magazine. Elke maand kies ik één thema uit de geschiedenis van de popmuziek, met verhalen, muziek en beeld. Het eerste thema is de Koude Oorlog.
Waarom juist dat thema? Omdat muziek in die veertig jaar veel meer was dan vermaak. Regeringen stuurden jazzmuzikanten de wereld rond als ambassadeurs. Achter het IJzeren Gordijn draaiden jongeren rock-'n-roll op oude röntgenfoto's, en bands gingen de cel in omdat ze speelden wat ze wilden. En in het Westen zong de popmuziek over de angst dat het allemaal elk moment voorbij kon zijn. In Nederland gingen honderdduizenden de straat op tegen de kruisraketten, met Doe Maar op nummer één.
Over de Koude Oorlog en muziek is al veel verteld. Iedereen kent de beelden van de val van de Muur, met Wind of Change op de achtergrond. Voor mij zijn de verhalen die je minder vaak hoort de mooiste: over een radiomaker die in Amerika bijna niemand kende maar in Moskou een held was, over platen die werden gesneden in oude röntgenfoto's, en over een vrolijke Italiaanse zomerhit die eigenlijk over een atoombom gaat.
Luister bij elk verhaal mee: zet het fragment aan en lees verder. Dan hoor je wat er beschreven staat, en het blijft beter hangen dan wanneer je alleen leest.
Een magazine is net als een mixtape een keuze, en dit is de mijne. Mis je een nummer dat hier volgens jou thuishoort? Laat het me weten.
Jan-Wolter SmitHoofdredacteur SoR Magazine
Na 1945 stonden Amerika en de Sovjet-Unie tegenover elkaar, met de wereld als speelveld. Rechtstreeks met elkaar vechten deden ze nooit. Wel wedijverden ze om wie de meeste en sterkste wapens had, bespioneerden ze elkaar en probeerden ze de rest van de wereld ervan te overtuigen dat hun manier van leven de beste was. Muziek speelde daarin een verrassend grote rol: als wapen van regeringen, als smokkelwaar achter het IJzeren Gordijn en als uitlaatklep voor de angst voor de bom.
In dit nummer
Koude Oorlog · verhaal
Jazz als geheim wapen
In de Koude Oorlog draaide het niet alleen om wapens en spionnen. Amerika en de Sovjet-Unie probeerden ook mensen te overtuigen dat hun manier van leven de beste was. Jazz werd daarbij een van Amerika's sterkste culturele wapens.
Koude Oorlog · verhaal
Rock achter het IJzeren Gordijn
Langharige bands die de cel in gingen, een zanger die niet meer naar huis mocht en een concert van Bruce Springsteen in Oost-Berlijn: hoe rock in het Oostblok een daad van verzet werd.
Koude Oorlog · verhaal
Leven met de bom
Veertig jaar lang kon de wereld elk moment vergaan. Popmuzikanten zongen erover, van Tom Lehrer en Bob Dylan tot 99 Luftballons en Two Tribes.
Koude Oorlog · verhaal
Nederpop in de Koude Oorlog
Een half miljoen mensen in Den Haag, een ska-hit over de bom en vogels die over de Muur vliegen: hoe Nederland in de jaren tachtig zong tegen de kruisraketten.
Koude Oorlog · verhaal
We Didn't Start the Fire
Veertig jaar Koude Oorlog in vier minuten: Billy Joel zette in 1989 ongeveer 119 namen en gebeurtenissen achter elkaar. Wat zit er achter Spoetnik, Panmunjom en de Rosenbergs?
Koude Oorlog · tot slot
Tijdlijn
Van de verdeling van Duitsland tot het einde van de Sovjet-Unie: 25 momenten uit de Koude Oorlog, met de muziek die erbij hoort.
Luister en leer
Spotify-playlist
Alle muziek uit dit nummer
LessonUp-les
Koude Oorlog in de klas
Een les over muziek in de Koude Oorlog: jazz als wapen, rock achter het IJzeren Gordijn, liedjes over de bom en Nederpop tegen de kruisraketten, met fragmenten, vragen en een opdracht bij We Didn't Start the Fire.