School of Rock
Willekeurig artikel Alle artikelen A–Z
2 talen

Willem Mengelberg

Uit HitStory, de popencyclopedie van School of Rock · Artiest

Willem Mengelberg werd in 1871 geboren in Utrecht, als vierde van vijftien kinderen van een Duits-Nederlandse beeldhouwer. Hij studeerde piano en compositie in Keulen en werd in 1891 op twintigjarige leeftijd muziekdirecteur van de stad Luzern. In 1895 werd hij chef-dirigent van het Concertgebouworkest in Amsterdam, een functie die hij tot 1945 vervulde. Richard Strauss droeg zijn symfonisch gedicht Ein Heldenleben in 1898 aan hem en het orkest op. In 1939 dirigeerde hij de première van het tweede vioolconcert van Béla Bartók.

Muziek en doorbraak

Mengelberg bouwde de Mahler-traditie van het Concertgebouw op. Hij raakte in 1902 bevriend met Gustav Mahler, die in Amsterdam eigen werk kwam dirigeren. In 1920 organiseerde hij een Mahlerfeest met negen concerten. Sinds 1899 klinkt in het Concertgebouw jaarlijks op Palmzondag de Matthäus-Passion van Bach. Van 1922 tot 1928 leidde hij ook het New York Philharmonic. Zijn opnamen met het Concertgebouworkest vallen op door veel portamento in de strijkers en grote tempowisselingen. Bewonderaars prijzen dat, anderen vinden het de grote lijn verhullen. Daarnaast gold hij als autocratisch tegenover zijn musici.

Invloed

Zijn gedrag tijdens de Duitse bezetting is omstreden. Hij gaf interviews aan de nazipers en bleef in Duitsland dirigeren, maar schreef ook brieven om joodse musici van deportatie te behouden. In 1945 verbood de Ereraad hem het dirigeren in Nederland, later teruggebracht tot zes jaar. Hij trok zich terug in Zwitserland, waar hij in 1951 overleed. Mengelberg geldt als een van de grote dirigenten van de eerste helft van de twintigste eeuw, en tegelijk als een van de omstreden.

Luisteren

Luistertip. Luister naar zijn opname van Mahlers Vierde symfonie en let op de tempowisselingen en het glijden van de strijkers van noot naar noot. Hoor je hoe vrij hij met het tempo omgaat?

Discografie

Studioalbums

Categorieën: Artiesten